biotechnologia


 
 

Znakowanie żywności ekologicznej

kawaArtykuł jest przedrukiem z biuletynu "Wiedza i Jakość" (nr 2(7)/2007)
Tytuł oryginalny: Jak znakować żywność ekologiczną
Autor: Piotr Modliński, Andrzej Szeremeta
IJHARS



Prawidłowe znakowanie umożliwia konsumentom świadomy wybór produktów rolnictwa ekologicznego spośród produktów żywnościowych

Rynek produktów pochodzących z rolnictwa ekologicznego stanowi segment rynku żywności o ściśle określonych zasadach produkcji rolniczej i przetwórstwa.,W coraz większym stopniu konsumenci nastawieni,są na spożywanie żywności wyprodukowanej w możliwie najbardziej naturalny sposób, bez użycia syntetycznych,środków chemicznych na etapie produkcji,rolnej i przetwórstwa, bez zanieczyszczania środowiska przyrodniczego, wolnej od GMO, a niezależnie od tego – smacznej. Dla wielu konsumentów odpowiedzią na te poszukiwania jest certyfikowana żywność produkowana w rolnictwie ekologicznym.

W związku ze specyficznymi zasadami produkcji i dużym popytem na ten rodzaj żywności zostały szczegółowo określone zasady znakowania różnych grup produktów pochodzących z produkcji prowadzonej metodami ekologicznymi. Objęcie zasad znakowania żywności ekologicznej regulacjami wspólnotowymi ma na celu zagwarantowanie konsumentom, że obecne na rynku produkty oznakowane z powołaniem na rolnictwo ekologiczne rzeczywiście spełniają ostre wymagania prawa wspólnotowego obowiązującego w zakresie rolnictwa ekologicznego.

Od pola do stołu
Uregulowane prawnie zasady znakowania zarezerwowanego wyłącznie dla żywności ekologicznej mają na celu zapewnienie producentom tej żywności warunków uczciwej konkurencji. Cały proces produkcji w rolnictwie ekologicznym (od pola do stołu) jest ściśle kontrolowany przez upoważnione przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jednostki certyfikujące. IJHARS sprawuje nadzór nad prawidłowością, skutecznością i obiektywnością działań kontrolnych prowadzonych przez te jednostki Dodatkowo IJHARS prowadzi działania zmierzające do trwałego wyeliminowania z rynku nieprawidłowo oznakowanych produktów podszywających się pod kontrolowaną żywność ekologiczną. To ostatnie działanie IJHARS ma niewątpliwe znaczenie dla zapewnienia przejrzystości w funkcjonowaniu rynku żywności ekologicznej.

Zasady znakowania
Zasady produkcji metodami ekologicznymi, kontroli i certyfikacji oraz znakowania produktów rolnictwa ekologicznego reguluje na poziomie Unii Europejskiej Rozporządzenie Rady (EWG) 2092/91 z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (DzUrz WE L 198 z 22.7.1991 z późn. zm.). Do znakowania tego typu żywności odnoszą się oczywiście wszystkie zasady znakowania żywności określone przepisami krajowymi i wspólnotowymi, a powyższe rozporządzenie określa szczegółowo dodatkowe zasady znakowania zarezerwowanego wyłącznie dla żywności produkowanej metodami ekologicznymi. Następujące grupy produktów żywnościowych można znakować jako pochodzące z produkcji ekologicznej: - nieprzetworzone produkty rolne roślinne i zwierzęce,
- przetworzone produkty z zawartością minimum 95% składników rolniczych pochodzenia ekologicznego (pozostałe 5% mogą stanowić produkty pochodzenia rolniczego niewyprodukowane metodami ekologicznymi, które są ściśle wymienione w Rozporządzeniu (EWG) Nr 2092/91).

Z produktem oznakowanym jako pochodzący z rolnictwa ekologicznego, wg art. 2 ww. rozporządzenia, mamy do czynienia, gdy taki produkt (lub jego składniki) opisany jest na etykiecie przez oznaczenie sugerujące nabywcy, że produkt został (lub jego składniki) uzyskany zgodnie z zasadami produkcji ekologicznej ustanowionymi w ww. rozporządzeniu. Podaje ono również listę określeń stosujących się do metody produkcji ekologicznej w całej Unii Europejskiej, w każdym języku wspólnotowym. Ich zwyczajowe pochodne, np. eko i bio, jak i ich zdrobnienia, z jednakowym znaczeniem, uznawane są jako określenia wskazujące na ekologiczne metody produkcji. Oznakowaniem sugerującym ekologiczne metody produkcji jest również napis „produkt rolnictwa ekologicznego”, wprowadzony jako oznaczenie produktów rolnictwa ekologicznego pierwszą polską ustawą o rolnictwie ekologicznym z 2001 r., często jeszcze stosowany przez producentów, mimo wejścia w życie nowej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (DzU Nr 93, poz. 898 ze zm.). Producent żywności ekologicznej, obojętnie, czy będzie to rolnik, przetwórca, podmiot zajmujący się konfekcjonowaniem lub importer, obowiązkowo powinien zamieścić na etykiecie produktu rolnictwa ekologicznego następujące informacje:
- nazwę produktu wraz z odniesieniem do metody produkcji ekologicznej (przez użycie słów: ekologiczny, bio, eko, i ich pochodnych stosowanych samodzielnie i/lub w połączeniach) – wskazujące nabywcy, że produkt ten lub jego składniki zostały uzyskane zgodnie z zasadami produkcji ekologicznej,
- nazwę i numer identyfikacyjny upoważnionej jednostki certyfikującej, której kontroli podlega producent,
- nazwę i adres producenta oraz – jeśli jest różny – właściciela lub sprzedawcy produktu.

Ponadto producent żywności ekologicznej ma prawo zamieścić na etykiecie produktu ekologicznego następujące oznaczenia zarezerwowane wyłącznie dla produktów rolnictwa ekologicznego:
- napis: Rolnictwo ekologiczne – System kontroli WE, oznaczający, że produkt został objęty systemem kontroli i został wyprodukowany zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2092/91,
- logo wspólnotowe (opracowane dla produktów rolnictwa ekologicznego).

Oprócz ww. informacji producent może zamieścić na etykiecie produktu numer certyfikatu zgodności uprawniającego do sprzedaży produktów rolnictwa ekologicznego, a jeżeli producent należy do stowarzyszenia rolników ekologicznych – może dodatkowo zamieszczać logo takiego stowarzyszenia. Informacje zamieszczone na etykiecie odnoszą się do metody produkcji i muszą jednoznacznie wskazywać, że produkt lub jego składniki zostały wytworzone z wykorzystaniem ekologicznej metody produkcji.

Szczegółowe zasady stosowania dobrowolnie lub obowiązkowo poszczególnych elementów oznakowań w przypadku różnych grup produktów opisane są poniżej oraz przedstawione skrótowo w ramce obok.

Logo wspólnoty
Logo wspólnoty może występować w oznakowaniu żywności ekologicznej w wersji kolorowej lub czarno-białej. Szczegółowe warunki i techniczne zasady zamieszczania na etykiecie produktów rolnictwa ekologicznego logo określone zostały w załączniku V B do rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2092/91.

Logo wspólnoty oraz oznaczenie, że produkt został objęty systemem kontroli (napis „Rolnictwo ekologiczne – System kontroli WE”), mogą być dobrowolnie stosowane przez producentów do znakowania produktów zawierających minimum 95% składników rolniczych pochodzących z produkcji ekologicznej. Takie oznakowanie może znaleźć się na paczkowanych środkach spożywczych. Odstępstwem jest możliwość umieszczania produktów w niezapieczętowanych opakowaniach w przypadku sprzedaży bezpośredniej konsumentowi końcowemu przez producenta lub przetwórcę. Odstępstwo to wymaga, by etykieta towarzysząca takiemu produktowi jasno i jednoznacznie umożliwiała identyfikację tego produktu. Oznaczenie objęcia systemem kontroli musi być przedstawione w języku lub językach, w których sformułowana jest etykieta. Zaznaczyć jednocześnie należy, że etykieta lub materiał reklamowy odnoszące się do żywności ekologicznej nie mogą zawierać żadnego stwierdzenia sugerującego nabywcy, że informacja o objęciu produktów systemem kontroli WE lub obecność logo wspólnoty stanowią gwarancję wyższej jakości pod względem organoleptycznym, żywieniowym lub zdrowotnym.

Nazwa i numer identyfikacyjny jednostki certyfikującej
Na opakowaniu żywności ekologicznej wg rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2092/91, powinien znaleźć się numer i/lub nazwa upoważnionej jednostki certyfikującej w rolnictwie ekologicznym. Przy czym poszczególne kraje członkowskie decydują o stosowaniu numeru i nazwy bądź numeru lub nazwy. W Polsce, zgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym, na opakowaniu produktów rolnictwa ekologicznego umieszcza się numer i nazw ę jednostki certyfikującej. Ze względu na fakt, że w skład produktów mogą wchodzić surowce przygotowywane przez rolników i półprodukty wyprodukowane przez przetwórców kontrolowanych przez różne UJC, przyjęto, że na opakowaniu produktu ekologicznego zamieszcza się informacje o UJC kontrolującej ostatni podmiot gospodarczy przygotowujący dany produkt. Tak więc jest to jednostka kontrolująca ostatniego przetwórcę lub podmiot przygotowujący (włączając w to konserwację, przetwarzanie, pakowanie, jak również wprowadzanie zmian w etykietowaniu dotyczącym prezentacji metody produkcji ekologicznej). W przypadku produktów przywożonych z innych krajów Unii Europejskiej, gdy produkt zostaje wyprodukowany i oznakowany w języku polskim przez producenta zagranicznego, stosuje się oznakowanie produktu informacją o zagranicznej UJC, kontrolującej podmiot dokonujący ostatnich czynności przygotowujących. Jeśli taki produkt jest pakowany w Polsce lub wprowadzane są zmiany w jego etykiecie dotyczące prezentacji metody produkcji ekologicznej, to powinien on być oznakowany numerem i nazwą polskiej UJC kontrolującej podmiot dokonujący tych przygotowań i zmian.

Szczegółowe znakowanie
We wszystkich produktach rolnictwa ekologicznego o zawartości minimum 70% składników rolnych pochodzących z produkcji ekologicznej pozostałe składniki rolne mogą być zastosowane, gdy znajdują się na listach w załączniku VI rozdziału C ww. rozporządzenia w przypadku składników pochodzenia rolniczego i w załączniku VI rozdziału A ww. rozporządzenia w przypadku składników pochodzenia pozarolniczego. Dodatkowo w gotowym produkcie ten sam składnik pozyskany z rolnictwa ekologicznego nie może występować z takim samym składnikiem nieekologicznym. W przypadku grupy produktów o zawartości 70–95% składników rolnych pochodzących z produkcji ekologicznej informacje dotyczące metod produkcji ekologicznej zamieszcza się w wykazie składników w ścisłym powiązaniu ze składnikami ekologicznymi. Informacje te muszą być przedstawione tym samym kolorem, wielkością i czcionką, co inne informacje w wykazie. Takie oznaczenia muszą również pojawić się jako oświadczenie w tym samym polu widzenia, co opis handlowy wraz z informacją: „X% składników pochodzenia rolniczego zostało wyprodukowanych zgodnie z zasadami produkcji ekologicznej”. W przypadku produktów pozyskanych z produkcji rolniczej w trakcie przestawiania na ekologiczne metody produkcji jedynym dozwolonym oznaczeniem wskazującym na ekologiczne metody produkcji jest napis: „produkt w trakcie przestawiania na rolnictwo ekologiczne”. Przy czym napis ten nie może być wykonany w kolorze oraz czcionką o wielkości i stylu, które są bardziej widoczne niż opis handlowy produktu. Dodatkowo w informacji tej słowa „rolnictwo ekologiczne” nie mogą być widoczne w większym stopniu niż słowa „produkt w trakcie przestawiania na”.

Oznakowanie kontrolowane
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych jest organem właściwym do kontroli oznakowania produktów rolnictwa ekologicznego wprowadzanych do obrotu. Inspektorzy IJHARS, dokonujący kontroli u producentów, mogą podejmować działania zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (tekst jednolity DzU z 2005 r. Nr 187, poz. 1577), wg którego oznakowanie artykułu rolno-spożywczego nie może w szczególności wprowadzać w błąd konsumenta, co do tożsamości tego artykułu, w tym jego pochodzenia oraz sposobu produkcji. Możliwe jest wydanie decyzji, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, nakazującej poddanie błędnie oznakowanego artykułu rolno-spożywczego określonym zabiegom. Przykładowo można nakazać usunięcie z oznakowania określonych elementów, słów, napisów czy znaków. W określonych przypadkach (przede wszystkim wtedy, gdy konsumentowi oferowane są jako ekologiczne produkty, które nie zostały wyprodukowane metodami ekologicznymi) inspektorzy IJHARS mogą karać osoby łamiące przepisy karą grzywny.

Nazwy i numery jednostek certyfikujących upoważnionych do kontroli we Wspólnocie Europejskiej i krajach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (dodatkowo Islandia i Norwegia) publikowane są przez Komisję Europejską. Wykaz organów publicznych lub podmiotów odpowiedzialnych za kontrolę, o których mowa w art. 15 Rozporządzenia (EWG) Nr 2092/91 (Dz. Urz WE C. 35 z 17.02.2007 r.), dostępny jest na stronach EUR-lex pod adresem: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2007:035:0009:0032:PL:PDF

Komentarze

Widok Uszereguj
Tylko zarejestrowani mogą dodawać komentarze. Zarejestruj się/Zaloguj

Podręcznik biotechnologii

Kto jest online

34 anonymous users oraz 0 registered users online.

Jesteś niezarejestrowanym lub niezalogowanym użytkownikiem.


 
 
 
Partnerzy:

laboratoria.net Nauka w Polsce Academio Fundacja NanoNet BioCen - BioCentrum Edukacji Naukowej Notatek.pl cebioforum.com materialyinzynierskie.pl Wspieram.to - POLSKI KICKSTARTER - Polska platforma finansowania społecznoœciowego.Tu zrealizujš się Twoje pomysły. VitaInSilica

Portal: Redakcja . Współpraca . Kontakt . Polecamy



Wszystkie prawa zastrzeżone 2006-2016 e-biotechnologia.pl
stat4u