Rys. 1. Struktura tRNA

Cząsteczki RNA są polimerami zbudowanymi z liniowych, nierozgałęzionych łańcuchów podjednostek, zwanych nukleotydami. Nukleotyd budują trzy części: cukier, grupa fosforanowa i zasada azotowa. W RNA cukrem jest ryboza, zasadami zaś są: adenina, cytozyna, guanina i uracyl.

Nukleotydy biorące udział w syntezie RNA to:

- adenozyno-5’-trifosforan (ATP),

- cytydyno-5’-trifosforan (CTP),

- guanozyno-5’-trifosforan (GTP) i

- urydyno-5’-trifosforan (UTP).

Polinukleotyd RNA zawiera wiązanie 3’-5’-fosfodiestrowe, które jest mniej stabilne niż w DNA, dlatego polimery RNA rzadko składają się z więcej niż kilku tysięcy nukleotydów. W RNA mogą powstawać pary zasad: A łączy się z U podwójnym wiązaniem wodorowym, a G z C potrójnym wiązaniem wodorowym. Cząsteczki RNA występują w formie jednoniciowej i dwuniciowej. Cząsteczki dwuniciowego RNA (dsRNA) nie mogą tworzyć tak regularnej struktury jak w przypadku B-DNA, ze względu na występowanie grupy hydroksylowej przy 2 atomie węgla rybozy. Zazwyczaj jednak RNA występuje w postaci jednoniciowego (ssRNA), silnie pofałdowanego polinukleotydu zawierającego odcinki dwuniciowe i tworzącego skomplikowane struktury przestrzenne. Fragmenty dwuniciowe przybierają przeważnie strukturę helisy, której długość nie przekracza zazwyczaj kilkudziesięciu par zasad. W przeciwieństwie do DNA stosunek zasad azotowych purynowych do pirymidynowych, w cząsteczce jednoniciowego RNA, nie jest zachowany.

Rodzaje RNA - rodzaje kwasów rybonukleinowych RNA

Kwas rybonukleinowy RNA dzieli się na kilka rodzajów:

- informacyjny lub matrycowy RNA (Zobacz: mRNA),

- rybosomalny RNA (Zobacz: rRNA),

- transportowy (transferowy) RNA (Zobacz: tRNA),

- heterogenny jądrowy RNA (hnRNA lub pre-mRNA) – jest to głównie produkt transkrypcji DNA, który jest następnie przetwarzany do mRNA,

- antysensowny RNA lub interferencyjny RNA (Zobacz: siRNA i miRNA). Interferencyjne RNA reguluje ekspresję genów kodujących białka,

- mały jądrowy RNA (snRNA) - pełniący funkcje enzymatyczne przy obróbce potranskrypcyjnej , czyli bierze udział w wycinaniu intronów z transkryptów,

- mały jąderkowy RNA (snoRNA) – wpływa na modyfikację pre-mRNA,

- mały cytoplazmatyczny RNA (scRNA).

Postać dwuniciowa kwasu RNA, analogiczna do dwuniciowego DNA, występuje przede wszystkim jako materiał genetyczny niektórych wirusów oraz wiroidów.

Zobacz także: interferencja RNA

Literatura:
Genetyka Molekularna. Praca zbiorowa pod redakcją Piotra Węgleńskiego. Polskie Wydawnictwo Naukowe 1995.
Genomy. Brown T.A. Polskie Wydawnictwo Naukowe 2001.