biotechnologia


 
 

Atopowe zapalenie skóry

Autor: Anna Próchniak
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie

Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, najczęściej występującą u dzieci, ale również mogącą pojawić się u osób dorosłych. W 30% wiąże się ze wzrostem IgE w surowicy oraz alergią typu I, a także alergicznym nieżytem nosa i astmą [6].

Główne objawy atopowego zapalenia skóry:
• uporczywy świąd,
• zmiany skórne,
• nawrotne infekcje skórne,
• nietolerancja pokarmowa [11].

Zmiany chorobowe skóry zaostrzają:
• pokarm,
• stres,
• alergeny powietrzno pochodne,
• drobnoustroje (np. Staphylococcus ureus, gatunki Malassezia),
• autoantygeny,
• czynniki drażniące (szorstkie tkaniny, substancje chemiczne).

Skóra atopowa jest sucha, zaczerwieniona i podrażniona. U dzieci zmiany charakterystyczne to grudki i pęcherzyki zlokalizowane na twarzy, w zgięciach łokciowych i kolanowych, na skórze narządów płciowych zewnętrznych oraz w postaci blaszek z lichenizacją głównie na rękach i stopach. U dorosłych zmiany skórne, w postaci suchych łuszczących się grudek i blaszek, umiejscowione są przede wszystkim w zgięciach kolan i łokci, na twarzy, szyi, plecach, rękach i stopach [2]. Chorzy na atopowe zapalenie skóry posiadają obniżony próg świądu, a kontakt z alergenami powoduje u nich przede wszystkim nasilające się w nocy swędzenie, którego skutkiem jest rozdrażnienie, zmęczenie i bezsenność. Drapanie swędzącej skóry często powoduje zakażenia miejsc zmienionych chorobowo. Sucha skóra jest podatna na uszkodzenia, przez co ułatwione jest przedostawanie się negatywnych czynników zaostrzających stan chorobowy skóry [12].


Sposoby przeciwdziałania objawom atopowego zapalenia skóry i innym reakcjom alergicznym


W ostatnich latach, wraz z rozwojem praktycznie wszystkich gałęzi przemysłu, nasiliły się objawy reakcji alergicznych, które skłoniły naukowców do tworzenia różnorodnych metod zapobiegania i leczenia nadwrażliwości typu I. Posiłkując się wiedzą akademicką tworzą terapie konwencjonalne, ale obok nich powstają również takie, których działanie nie zostało udokumentowane lub udowodnione przez badaczy.


1. Metody konwencjonalne

Emolienty są podstawą miejscowego leczenia atopowego zapalenia skóry. Stosowane są przede wszystkim w postaci hipoalergicznych mydeł, kremów, maści i zawiesin. Zapewniają prawidłową pielęgnację skóry, przywracając jej odpowiednie nawilżenie i odbudowując ochronny płaszcz lipidowy. Mają również na celu odtworzenie odpowiedniego uwodnienia warstwy rogowej skóry, uelastycznienie jej, usunięcie miejsc zapalnych [11]. Zaletą emolientów jest ich zdolność do zmniejszania uczucia swędzenia, dzięki czemu minimalizowane jest ryzyko zakażenia miejsc zmienionych chorobowo. Poprawiają również osobom cierpiącym na AZS samopoczucie i komfort psychiczny.

Leki przeciwhistaminowe są inhibitorami receptora H1 i mogą być stosowane przewlekle. Posiadają właściwości sedatywne. Działają przeciwświądowo, zmniejszają rozdrażnienie, pozwalają na spokojny sen. Często stosowane są u dzieci jako leki wyciszające pierwsze objawy uczulenia na nowo wprowadzany produkt żywieniowy.

Glikokortykosteroidy są fundamentem konwencjonalnego leczenia miejscowych ostrych zmian skórnych. W bardzo krótkim czasie poprawiają stan chorobowy skóry, zmniejszając wypryski, zaczerwienienie, świąd i swędzenie. Stosuje się je maksymalnie przez dwa tygodnie. Leki z grupy glikokortykosteroidów posiadają wiele działań niepożądanych, z których najważniejszymi są: ścieńczenie skóry, plamice, rozstępy, trądzik posterydowy, zapalenie skóry wokół ust, ziarniak pieluszkowy [10]. Leki te wchłaniane są przez skórę i mogą zaburzać równowagę hormonalną pacjenta [12].

Niesterydowe leki immunosupresyjne są inhibitorami kalcyneuryny o działaniu immunosupresyjnym, znajdujące zastosowanie w miejscowym leczeniu ostrych zmian chorobowych skóry. Należą do nich takrolimus i pimekrolimus, które m.in. zmniejszają uwalnianie mediatorów reakcji alergicznych z komórek tucznych i bazofilów. W porównaniu z glikokortykosteroidami chorych można poddać długotrwałej terapii niesteroidowymi lekami immunosupresyjnymi. Nie wykazują one tak wielu działań niepożądanych, przypisywanych grupie glikokortykosteroidów. Przede wszystkim nie spłycają skóry. Wielką ich zaletą jest również fakt, że można je stosować na miejsca wrażliwe, tj. twarz, zgięcia kolan i łokci [11].

Cyklosporyna A jest lekiem immunosupresyjnym, którego zaletą jest hamowanie ekspresji genów dla interleukiny-2 i migracji makrofagów. Stosowanie cyklosporyny A wiąże się z wieloma niepożądanymi efektami, do których należą: zaburzenia czynności nerek, hiperlipidemia, nadmierne owłosienie, zapalenie trzustki, przerost dziąseł [11].

Światłolecznictwo jest metodą leczenia atopowych zmian skórnych poprzez zastosowanie przede wszystkim promieniowania UVA, które wpływa m.in. na limfocyty T, komórki tuczne i granulocyty. Efektem promieniowania UVA w leczeniu atopowego zapalenia skóry jest przyspieszanie apoptozy limfocytów T. Najbardziej odpowiednią długością fali jest pasmo 305 nm i 325 nm, które ma znikome właściwości rumieniotwórcze. W leczeniu dzieci omawianą metodą stosowane jest promieniowanie UVB o długości fali 311 nm. Aby zwiększyć penetrację promieniowania w głębsze warstwy skóry i wzmocnić jego działanie immunosupresyjne wykorzystuje się skojarzone promieniowanie UVA/UVB o długości 280-400 nm [11].

Leki antyleukotrienowe są stosowane głównie w leczeniu astmy, będącej często następstwem alergii. Dzieli się je na dwie grupy. Pierwszą stanowią antagoniści receptora dla leukotrienów cysteinylowych, do której należą: montelukast, zafirlukast oraz pranlukast. Natomiast drugą grupę tworzy zileuton, czyli inhibitor 5-lipoksygenazy, który ze względu na bardzo szkodliwe działania uboczne nie jest lekiem dostępnym w Polsce [8]. W ostatnich latach zostało potwierdzone efektywne stosowanie montelukastu u chorych na atopowe zapalenie skóry [9]. Czterotygodniowe terapie skutkują m.in. zmniejszeniem suchości i uszkodzeń skóry [13].


2. Metody niekonwencjonalne

W ostatnich latach paramedycyna stała się bardzo popularną dziedziną, stanowiąc niekiedy, jak w przypadku leczenia alergii, konkurencję wobec medycyny akademickiej [7]. Większość z nich, np. homeopatia i biorezonans, pomimo dość dużego zainteresowania chorych, nie ma pełnej akceptacji w środowisku medycyny konwencjonalnej.

Obiecujące jest natomiast stosowanie roztworów soli morskiej z Morza Martwego lub Morza Czarnego. Uważa się, że przyczyną występowania i zaostrzania się nadwrażliwości typu I może być niedobór magnezu w organizmie. Poprzez deficyt tego pierwiastka dochodzi do spadku stężenia IgM do 70%, IgG do 35-60%, IgA do 25-30%, rośnie natomiast stężenie IgE. Niedobór magnezu może stymulować wydzielanie histaminy, blokując produkcję zależnego od magnezu cAMP (cykliczny adenozynomonofosforan), który w dużej koncentracji bierze udział w spowalnianiu lub zatrzymywaniu degranulacji komórek [4].


3. Profilaktyka

Profilaktyka jest to postępowanie dążące do zapobiegania rozwoju alergii, szczególnie u dzieci, o zwiększonym ryzyku zachorowania. Do grupy ryzyka rozwoju alergii zalicza się dzieci, których choćby jedno z rodziców bądź rodzeństwo są chorzy na atopię. Wyróżnia się dwa postępowania profilaktyczne, tj. profilaktyka pierwotna (I rzędowa) oraz profilaktyka wtórna (II rzędowa) [1].
Pierwotna profilaktyka ma na celu zapobiegania alergii u dzieci jeszcze nienarodzonych oraz tych obciążonych atopią, które nie miały do tej pory kontaktu z potencjalnym alergenem. Kluczową rolę pełni tu dieta kobiet w ciąży, matek karmiących i zdrowych dzieci. Podczas karmienia piersią matka powinna wyeliminować żywność przetworzoną, konserwowaną chemicznie i zawierającą dodatki sztucznych aromatów czy barwników. Niemniej istotny jest rodzaj i kolejność wprowadzanych pokarmów do diety dziecka, a także opóźnienie urozmaicania diety w produkty o potencjalnym działaniu alergizującym [5]. Za najsilniejsze alergeny, dość często wywołujące nadwrażliwość pokarmową uznaje się m.in. mleko krowie i przetwory mleczne, białko jaja kurzego, ryby, orzechy, soję, pszenicę, kakao, cytrusy, truskawki.
Wtórne działania profilaktyczne mają na celu zapobiegania pojawienia się u niemowląt marszu alergicznego, czyli ewolucji objawów alergicznych. Koniecznością jest właściwa pielęgnacja skóry dziecka i unikanie czynników przyczyniających się do podrażnienia skóry. Nieodzownym elementem profilaktyki wtórnej jest również eliminacja uczulających alergenów, a jeśli jest to niemożliwe należy ograniczyć ekspozycję na te alergeny [3].

Literatura:
1. Adamska I, Kubczyk K., Czerwionka-Szaflarska M., Profilaktyka alergii pokarmowej – hydrolizaty, probiotyki i prebiotyki, 2009, Pediatr. Współcz. Gastroenterol. Hepatol. Żywienie Dziecka, 11, 2, 47-52
2. Akdis C.A., Akdis M., Bieber T., Bindslev-Jensen C., Boguniewicz M., Eigenmann P., Hamid Q., Kapp A., Leung D.Y.M., Lipozencic J., Luger T.A., Muraro A., Novak N., Platts-Mills T.A.E., Rosenwasser L., Scheynius A., Simon F.E.R., Spergel J., Turjanmaa K., Wahn U., Weidinger S., Werfel T., Zuberbier T., Diagnosis and treatment of atopic dermatitis in children and adults, 2006, Allergy, 61, 969-987
3. Andrzejak R., Poręba R., Wpływ czynników środowiskowych na zwiększoną częstość występowania astmy oskrzelowej i innych chorób alergicznych, 2004, Adv Clin Exp Med, 13, 4, 703–708
4. Błach J., Nowacki W., Mazur A., Wpływ magnezu na reakcje alergiczne skóry, 2007, Postępy Hig. Med. Dosw., 61, 548-554
5. Czerwionka-Szaflarska M., Zawadzka-Gralec A., Alergia pokarmowa u niemowląt i dzieci – objawy, diagnostyka, leczenie, 2007, Pol. Merk. Lek., XXIII, 138, 443
6. Hanifin J.M., Cooper K.D., Ho V.C., Kang S., Krafchik B.R., Margolis D.J., Schachner L.A., Sidbury R., Whitmore S.E., Sieck C.K., Van Voorhees A.S., Guidelines of care for atopic dermatitis, 2004, Journal of the American Academy of Dermatology, 50, 391-404
7. Kruszewski J., Metody medycyny alternatywnej w diagnostyce alergologicznej, 1997, Astma Alergia immunologia, 2(1), 53-68
8. Kuziemski K., Nowe spojrzenie na montelukast – lek antyleukotrienowy, 2009, Forum Medycyny Rodzinnej, 3, 5, 380-387
9. Nettis E., Pannofino A., Fannelli M. i wsp., Efficacy and tolerability of montelukast as a therapeutic agent for severe atopic dermatitis in adults, 2002, Acta Derm. Venerol., 82, 297-308
10. Resnick S., Principles of topical therapy, Pediatric Annals, 1998,27, 171-176
11. Waszczykowska E., Atopowe zapalenie skóry – postępowanie lecznicze, 2004, Przegląd Alergologiczny, 1, 1, 24-29
12. www.polnews.co.uk
13. Yanase D.J., David-Bajar K., The leukotriene antagonist montelukast as a therapeutic agent for atopic dermatitis, 2001, A. Am. Acad. Dermatol. 44, 89-93


Menu główne

Podręcznik biotechnologii

Kto jest online

72 anonymous users oraz 0 registered users online.

Jesteś niezarejestrowanym lub niezalogowanym użytkownikiem.


 
 
 
Partnerzy:

laboratoria.net Nauka w Polsce Academio Fundacja NanoNet BioCen - BioCentrum Edukacji Naukowej Notatek.pl cebioforum.com materialyinzynierskie.pl Wspieram.to - POLSKI KICKSTARTER - Polska platforma finansowania społecznoœciowego.Tu zrealizujš się Twoje pomysły. Portal popularnonaukowy

Portal: Redakcja . Współpraca . Kontakt . Polecamy



Wszystkie prawa zastrzeżone 2006-2016 e-biotechnologia.pl
stat4u